انتشار و بازنشر مقالات و نظرات در پایگاه خبری-تحلیلی مثلث انرژی به معنای تایید یا رد آن نمی باشد و این پایگاه دارای خط مشی و رویکرد مستقلی است.

تحریریه مثلث انرژی

تمامی حقوق وبسایت محفوظ است (استفاده از مطالب مثلث انرژی با ذکر منبع بلامانع می باشد)

یکشنبه, ۳۰ خرداد ۱۴۰۰

 

سميه مهدوي- صنعت نفت در سال پایانی دولت دوازدهم درحال دست و پنجه نرم کردن با سیل بی امان انتقادات که نه سیاه نمایی هایی است که  زمینه را برای  آماج حملات غیرمنصفانه بودن مهیا کرده است. افرادی که مترصد فرصتی برای موج سواری در این سیلاب گلالود دارند   گویا  فراموش کرده اند که ترازوی نقدشان باید عدالتی را برقرار کند که بانیان و عوامل اجرای این پروژه ها از کارگران و متخصصین گرفته تا مجریان پروژه ها را زیر سوال نبرد و نقد بگم بگمیشان گرهی از پیش روی چالش ها باز کند نه اینکه باری مضاعف را بردوش همرزمانشان قرار دهد.

از جمله مباحثی که اخیرا نقل محافل رسانه ای ها شده مربوط به پروژه  «ستاره خلیج فارس» است؛ افزایش ظرفیت تولید بنزین حقیقتی انکار ناپذیر است که  با جامه عمل پوشاندن به آن  توسط این پالایشگاه، صنعت پالایش توانست حق مطلب را در دوره پر تنش تحریم ها تمام و کمال ادا کند؛ موضوعی که با گیرافتادن در گرداب خودتحریمی ها از سوی برخی جریاناتی که سعی در وارونه جلوه دادن وقایع دارند دچار تناقض آمار و ارقامی شده است. درهمین خصوص با  یکی  از دست اندرکاران صنعت پالایش که در دولت یازدهم سمت مدیریت برنامه ریزی تلفقی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی را برعهده داشت به گفتگو نشستیم. شهاب الدین متاجی صفر و صد جریانات رخ داده در این پروژه پرحاشیه را  براساس مشاهدات و استناد به آمار موجود به تصویر کشید.

*در ابتدا اشاره ای کنید به اینکه در چه فرایندی ایده ساخت ومطالعات امكان سنجي پالایشگاه میعانات گازی «ستاره خلیج فارس» شکل گرفت و طی چه پروسه ای عملیاتی شد؟

 - در سال  ۸۱ همزمان با شروع راه‌اندازی فازهای پارس جنوبی فکر تکمیل زنجیره ارزش محصولات این میدان گازی در وزارت نفت شکل‌گرفت، در آن برهه برای محقق کردن تکمیل زنجیره ارزش محصولات ایده های مختلفی نیز مانند GTL، LNG و پالایشگاه میعانات گازی مطرح شد. GTL به دلیل هزینه زیاد سرمایه‌گذاری، ارتباط آن با قیمت نفت خام و غیر اقتصادی بودن آن فقط تا مرحله پایلوت پیش رفت، ولی فکر تولید LNG و ایجاد پالایشگاه میعانات گازی در شرکت‌های تابعه وزارت نفت پیگیری شد.

 دراین راستا برای انجام مطالعات فنی و اقتصادی درخصوص تاسیس پالایشگاه میعانات گازی در شرکت ملی پالایش و پخش با همکاری مدیریت برنامه ریزی تلفیقی و شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت یک قرارداد با شرکت «فاستر ویلر» منعقد شد.

«فاستر ویلر» نمودار فرایندی کلی پالایشگاه را بررسی و با توجه به نیاز کشور، نمودار فرایندی برای تولید حداکثری بنزین را تایید کرد. این مطالعات در سال  ۸۲ تحویل شرکت ملی پالایش و پخش شد و برای تعیین محل پالایشگاه نیز گزینه‌های مختلفی مانند بندر ماهشهر، عسلویه و بندرعباس مطرح شد که درنهایت براساس مطالعات فنی و اقتصادی گزینه بندرعباس تایید شد.

بلافاصله پس از دریافت نتیجه مطالعات فوق شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت اقدام به عقد قرار داد و انجام طراحی بنیادی با مشارکت دو شرکت ایرانی ODCC و شرکت هندیEIL کرد. طراحی بنیادی در سال  84 پایان رسید و مدارک آن برای انجام مراحل بعدی پروژه یعنی طراحی تفضیلی و ساخت و نصب آماده گردید.

 به این نکته باید توجه شود که راه اندازی اولین فازپارس جنوبی در سال 81 بود و در سال 84 بسته طراحی بنیادی و پالایشگاه میعانات گازی بندرعباس یا همان ستاره خلیج فارس آماده شد.

بدین ترتیب در سال 85 پروژه پالایشگاه میعانات گازی بندرعباس به عنوان مهمترین طرح پالایشی کشور روی میز مدیرعامل وقت شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران قرار گرفت.

 برای احداث پالایشگاه شرکت پالایش نفت ستاره خلیج فارس تاسیس گردید در ابتدا 40 درصد  سهام متعلق به شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، ۳۵ درصد شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی، ۱۰ درصد صندوق بازنشستگی صنعت نفت و ۱۵ درصد شرکت اندونزیایی star petro gas corporaion  (spc) بود. با همکاری شرکت ملی مهندسی و ساختمان و spc مطالعات فنی و اقتصادی بر پایه مطالعات انجام شده توسط «فاستر ویلر» مورد تجدید نظر قرار گرفت و در نهایت منجر به تکمیل و بروزرسانی برای ظرفیت پالایش روزانه ۳۶۰ هزار بشکه ای این پالایشگاه شد.

 

*در آن مقطع به غیر از ستاره خلیج فارس طرح های دیگر پالایشی هم در دست اقدام بود؟

 - پروژه ستاره خلیج فارس تنها طرحی نبود که اجرای آن به سال ۸۵ موکول شد بلکه طی سال‌های ۸۰ تا ۸۴ توسعه و نوسازی پالایشگاه های موجود برای افزایش کمی و بهبود کیفی محصولات مورد توجه قرار گرفت. از آن جمله می‌توان به بنزین سازی های پالایشگاه های تهران، اصفهان، تبریز، بندرعباس و گوگردزدایی نفت سفید و نفت گاز پالایشگاه تهران و تبریز، اصفهان، بندرعباس و مجتمع کراکینگ کاتالیستی  آبادان و طرح مهم   تبدیل نفت کوره پالایشگاه اراک  اشاره کرد.

 بنابراین دوره ۸0 تا ۸4 را می‌توان دوره مطالعه و طراحی پروژه های تحول صنعت پالایش نفت کشور دانست که اجرای آنها به طور اجتناب ناپذیر از سال ۱۳۸۵ باید آغاز می‌شد. البته لازم می دانم تلاش ها و حمایت های مدیرعاملان شرکت ملی پالایش و پخش در آن سال ها یعنی آقایان آقایی، نعمت زاده، شهنازی زاده و ضیغمی در اجرای طرح‌های تحول صنعت پالایش نفت کشور را یادآوری کنم.

 

*چه شرکت هایی در پروژه ستاره خلیج فارس مشارکت کردند؟

- پس از تشکیل شرکت پالایش نفت ستاره خلیج فارس در سال ۸۵ برای طراحی تفصیلی و اجرا با شرکت های اسنام پروجتی  ایتالیا، بینا و تهران‌جنوب قرارداد منعقد شد و در سال 89 کار به شرکت فرادست انرژی واگذار شد، لازم به ذکر است که شرکت spc پس از شروع تحریم از مشارکت کناره‌گیری کرد.

 

*این پروژه با چند درصد پیشرفت فيزيكي به دولت یازدهم تحویل شد؟

-این پروژه با پیشرفت تئوریک حدود ۶۰ درصد به مسئولین دولت یازدهم تحویل شد، بلافاصله پس از شروع کار دولت جدید بنده به اتفاق آقای مهندس صادق آبادی به دستور وزیر محترم نفت از پالایشگاه بازدید به عمل آوردیم، براساس مشاهدات باید گفت تنها مخازن پالایشگاه، خط لوله انتقال میعانات و تعدادی فوندانسیون ها اجرا شده بود. احتمال می‌رود پیشرفت ۶۰ درصدی ناشی از پیش پرداخت‌های قراردادهای ساخت تجهیزات و پیمانکاران بوده باشد بدیهی است این گونه گزارش پیشرفت پروژه بیانگر پیشرفت فیزیکی و تخمین زمان لازم تا راه اندازی نباشد.

 

*باتوجه به حواشي اخير مطرح شده در خصوص كم كاري در ساخت پالايشگاه به نظرشما در زمان کدام دولت و لیدری کدام وزير روند پالايشگاه سازي به اوج رسيد.

-در مورد ساخت پالایشگاه‌ها باید توجه شود که با توجه به خصوصی سازی دولت مجاز به سرمایه‌گذاری در صنعت پالایش نفت نیست و حداکثر می‌تواند ۲۰ درصد سهام پالایشگاه را دارا باشد. تاکنون مطالعات فنی و اقتصادی چندین پالایشگاه میعانات گازی، نفت خام و نفت خام سنگین انجام شده است و طراحی بنیادی برخی از آنها هم صورت گرفته اما به مرحله اجرا در نیامده است. علت این امر عدم امکان تامین مالی است بخش خصوصی و عمومی قادر به تامین مالی طرح‌ها نیستند و سرمایه‌گذار خارجی هم به دلیل تحریم حاضر به سرمایه‌گذاری نیست مشکل اصلی در مورد عدم توسعه این صنعت فقدان منابع مالی است و بدون ارائه راه حلی واقعی برای تامین مالی تنها می‌توان شعار داد.

 

*باتوجه به هجمه هاي اخير، برخي آمار ارائه شده حكايت از اين دارد كه «واردات بنزين در سال هاي 94 تا 97 سير صعودي يافته است به گونه اي كه در سال 96 به واردات 13 ميليون در روز منجر شده است»(همان سال افتتاح فاز نخست ستاره) باتوجه به امار و ارقام موجود و افزايش ظرفيت توليد بنزين باتكميل ساخت ستاره خليج فارس، اين امر چگونه امكان پذير مي شود كه با افزايش ميزان توليد بنزين، ‌ميزان واردات آن نيز افزايش يابد؟

 - تولید بنزین در کشور طی سال های ۹۰ تا ۹۵ برابر ۵۶ تا ۶۶ میلیون لیتر در روز بوده است و مصرف در سال های فوق ۶۰ تا ۷۲ میلیون لیتر در روز گزارش شده است بدیهی است تفاوت مقادیر فوق باید از طریق واردات تأمین می گردید یکی از مشکلاتی که در ابتدای کار وجود داشت پایین بودن حجم ذخیره بنزین بود و با توجه به محدود بودن تولید داخلی در آن زمان مقداری از واردات صرف افزایش حجم ذخیره بنزین شد. به زبان ساده تر با کاهش واردات حجم ذخیره کاهش داده شد دولت بعدی با توجه به رعایت مصالح کشور ناگزیر از افزایش حجم ذخیره سازی بود. با این تفاسیر درست است امروز کسانی که به مصالح واقعی کشور توجه کردند مورد تبلیغ سوء قرار گیرند؟

توجه به این نکته ضروری است تولید بنزین که در سال ۹۵ ، ۶۶ میلیون لیتر در روز بود در سال ۹۸ به 110 میلیون لیتر در روز رسید و مصرف از ۷۲ میلیون لیتر در سال ۹۵ به ۹۸ میلیون لیتر در سال ۹۸ رسید و راه اندازی فازهای سه‌گانه پالایشگاه ستاره خلیج فارس کشور را به صادرکننده بنزین تبدیل ساخت.

 * وقتي پروژه به دولت يازدهم رسيد میزان سرمایه گذاری و نحوه تامین منابع مالی ساخت ستاره چه تغییری کرد؟

-هزینه های انجام شده از ابتدای شروع پروژه به این شرح است:

در سال 85 : 23 میلیون یورو

درسال 86: 62 میلیون یورو

درسال 87: 52 میلیون یورو

درسال 88: 347 میلیون یورو

درسال 89: 195 میلیون یورو

درسال 90: 339 میلیون یورو

درسال91: 582 میلیون یورو

درسال 92: 596 میلیون یورو

درسال 93: 665 میلیون یورو

درسال 94: 541 میلیون یورو

6 ماه اول سال 95: 137 میلیون یورو

بدین ترتیب طی هفت سال از سال ۸۵ تا پایان سال ۹۱ مبلغ 1600 میلیون یورو هزینه شد و در چهار سال بعدی ۱۹۳۹ میلیون یورو هزینه شد، در مجموع می توان گفت هزینه برآورد شده اجرای طرح ۳ هزار و 539 میلیون یورو بوده است. در واقع در هفت سال اول اجرای پروژه ۴۵ درصد هزینه شده و در چهار سال بعدی تا زمان راه اندازی اولین واحد فرایندی ۵۵ درصد هزینه صورت گرفته است. در سال 93 به منظور بهبود تامین مالی ترکیب سهامداران به به این شکل تغییر یافت؛ شرکت ملی پالایش و پخش ۱۷.۹ درصد، صندوق بازنشستگی صنعت نفت ۳۳.۱ درصد و شرکت نفت و گاز تامین ۴۹ درصد . براین اساس امکان دریافت تسهیلات مالی از صندوق توسعه ملی فراهم شد که کمک شایانی به ادامه طرح کرد.

 

*به این نکته هم اشاره بفرماييد كه تحریم چقدر در روند ساخت پالايشگاه اخلال ايجاد كرد و برجام چه ميزان کار را تسریع بخشيد؟

- با توجه به اینکه طراحی بنیادی و خرید دانش فنی در سال های قبل از تحریم انجام شده بود تاثیر تحریم از نظر کمی اندک بود ولی در برخی از بخش های مربوط به تجهیزات حیاتی تاثیر گذاشت. در زمان برجام امکان تامین تجهیزات مهیا شد در شرایطی که برجام وجود نداشت چندین ماه راه اندازی به تاخیر می افتاد زیرا تجهیزات جایگزین کارایی لازم را نداشت و رفع اشکال آن ها توسط کارشناسان ایران نیاز به صرف چندین ماه وقت بود.

 

* مسیر حرکت وزارت نفت را طی سال‌های گذشته چگونه ارزيابي مي كنيد؟

-عملکرد مصرف روزانه گاز در کشور حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب است این عدد معادل سه میلیون و ۷۷۰ هزار بشکه فرآورده نفتی است و با الگوهای موجود پالایشی ایران این میزان فراورده نیاز به تصفیه ۵ میلیون بشکه در روز نفت خام است امری که هم از نظر امکان تولید و هم سرمایه گذاری پالایش غیر ممکن است یعنی نیاز به ۲۵ پالایشگاه با ظرفیت ۲۰۰ هزار بشکه در روز دارد بنابراین سرمایه‌گذاری در میادین گازی کشور اولویت اول صنعت نفت بوده است و مسیر حرکت وزارت نفت طی سال‌های گذشته عقلانی و بر اساس مصالح کشور بوده است و اکنون نیزاولویت  تامین نیاز داخلی  کشور به انرژی باید بر اساس توسعه صنعت گاز و گاز مایع باشد.

اولویت بعدی توسعه پالایشگاه های موجود در جهت کاهش تولید نفت کوره و تصفیه نفت کوره می باشد توسعه این پالایشگاه‌ها معادل ایجاد دو پالایشگاه با ظرفیت ۲۰۰ هزار بشکه در روز است یعنی با اجرای این طرح های توسعه ای ۴۰۰ بشکه در روز از مصرف نفت خام صرفه جویی می شود و توان صادراتی را بالا می برد.

با توجه به مزیت های کشور درزمینه نیروی انسانی، طراحی، اجرا، بهره برداری و ساخت تجهیزات به جای صادرات نفت خام تاسیس پالایشگاه های صادراتی  به منظور صادرات محصولات نفتی و پتروشیمیایی نیز ضروری است.

 

*فکر می کنید باتوجه به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور که با کمبود بودجه مواجه هستیم احداث پالایشگاه های نفتی مقرون به صرفه است یا میعانات گازی؟

- در مورد ساخت پالایشگاه‌ها مسئله مهم ارزیابی اقتصادی است و حالت های مختلف باید مورد مطالعه و بررسی واقع شود و با توجه به شرایط و امکان تامین مالی، بازار مصرف، ارزش افزوده و هزینه عملیاتی بهترین حالت انتخاب شود پالایشگاه‌های میعانات گازی به دلیل ساده تر بودن هزینه کمتری در بر دارد که تقریباً نصف هزینه یک پالایشگاه نفت خام را دربر می گیرد بنابراین در اولویت سرمایه گذاری قرار می‌گیرند.

نوع محصولات نیز در انتخاب موثر است پالایشگاه میعانات گازی حدود ۹۶ درصد گاز مایع ، بنزین، سوخت جت، نفت گازو خوراک پتروشیمی  تولید می کنند و پالایشگاه های مدرن نفت خام ۹۲ درصد محصولات فوق و ماده اولیه  روغن تولید می کند، با توجه به افزایش حجم در اثر فرایندهای کراکینگ حدود ۱۲ درصد نفت کوره نیز تولید می شود. بنابراین در پالایشگاه مدرن نفت خام در مورد هزینه ساخت آن حدود سه برابر ساخت پالایشگاه میعانات گازی است افزایش حجم وجود دارد که در ارزیابی اقتصادی اثرات قابل بررسی است.

 

* در سياست پتروپالایشگاه سازی، وزارت نفت و شركت پالايش و پخش چه ميزان تاثير گذار بودند و ميزان تامين خوراك پتروشيمي ها توسط پالايشگاه هاي موجود چه پيشرفتي كرد. بعنوان مثال تا قبل از مصوب شدن پتروپالایشگاه سازی در مجلس، ستاره خليج فارس خوراك پتروشيمي تبريز و اراك را تامين مي كرده كه بنا بود تامين خوراك دو پتروشيمي ديگر يعني اصفهان و ماهشهر را نيز به عهده بگيرد.

*احداث پتروپالایشگاه فکر جدیدی نیست و همزمان با راه‌اندازی اولین فاز پارس جنوبی در کنار ساخت پالایشگاه برای تولید بنزین و نفت گاز مورد نیاز کشور ساخت پتروپالایشگاه نیز مدنظر قرار گرفت که به احداث پتروشیمی برزویه انجامید و در سال ۸۶ راه اندازی شد. از سال ۸۰ مطالعات و سپس طراحی آن آغاز شد و حدود ۷ سال مراحل مطالعه اولیه طراحی بنیادی طراحی تفصیلی و اجرا طی گردید تا در سال ۸۶ به بار بنشیند این مجتمع یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آروماتیک جهان است و هیدروکربن‌های سبکتر موجود در میعانات گازی به پتروشیمی دیگری برای تولید الفین ها ارسال می شود.

بنابراین سیاست حمایت از پالایشگاه و مجتمع های پالایشی و پتروشیمی در وزارت نفت همواره برقرار بوده است. نمونه‌های دیگر آن احداث سیستم تولید پروپیلن در پالایشگاه‌های اراک وآبادان و طرح ارتقای نفت کوره اصفهان است. کمبود منابع مالی برای احداث واحدهای پایین دستی را نباید به عدم علاقه و انگیزه به ساخت چنین واحدهایی تعبیر نمود. عموم کارشناسان از این مسائل و ریشه های آن به خوبی آگاهی دارند.

 

به عنوان سوال پاياني بفرماييد اگر در تکمیل ستاره خليج فارس تسریع نمی شد، صنعت نفت و پالایش چه میزان متضرر می گشت؟

 * به نظرم اگر در احداث پالایشگاه تسریع نمی شد با توجه به رشد مصرف بنزین واردات بیشتری صورت می‌گرفت و هزینه های مالی نیز افزایش میافت.اقدامات انجام شده مخصوصا از زمانی که شرکت ملی پالایش و پخش توجه بیشتری به اعمال مدیریت در پالایشگاه ستاره کرد نقش موثری در تکمیل پروژه داشت. بسیاری از تجهیزات خریداری شده دارای اشکالات زیادی در طراحی بود که سبب شد راه اندازی واحد با تأخیر و مشکلات بسیاری همراه باشد، در واقع این اشکالات نیاز به مدیریت توانا با تجربه و بهره گیری از کارشناسان خبره داشت که با حمایت پالایش و پخش و تلاش کارشناسان پالایشگاه این مشکلات رفع شد.

منع: روزنامه مناقصه مزايده

انتهاي پيام


 

 

 

نظرات (0)

تاکنون هیچ نظری ارسال نشده است

ارسال نظر

  1. ارسال نظر به عنوان میهمان
پیوست ها (0 / 3)
کوقعیت خود را به اشتراک بگذارید